Ойын — бос уақыт емес, интеллекттің қозғалтқышы

Тақырыбы: «Ойын — бос уақыт емес, интеллекттің қозғалтқышы»

Құрметті ата-аналар!

«Әдіскер ретінде мен жиі сұрақ естимін: «Баламыз әріптер мен сандарды қашан үйрене бастайды? Ол тек машина/қуыршақ ойнайды ғой».
Мен былай жауап беремін: Ойын — бұл баланың басты «жұмысы». Осы ойында креативтілік дүниеге келеді. Мектептегі қатаң ережелерден айырмашылығы, ойынның шекарасы жоқ. Дәл осы жерде бала стандартты емес ойлауды үйренеді.

ОЙЫНДАҒЫ КРЕАТИВТІЛІК ДЕГЕН НЕ?

Бұл әдемі сурет салу емес. Бұл бір мәселеге 100 шешім табу қабілеті.
Егер бала текшелерден ғана емес, орындықтар мен жастықтардан гараж салса немесе таяқша аюдың термометріне айналса — бұл таза креативтілік. Біз таяқшаны көреміз, ал бала бейнені көреді.

ОЙЫН АРҚЫЛЫ ҚИЯЛДЫ ДАМЫТУДЫҢ ҮШ ДЕҢГЕЙІ (Методикалық ескертпе)

1. «Орынбасар зат» деңгейі (3–4 жас).
   Бала бір затты екіншісінің орнына пайдаланады (тас = кәмпит, жапырақ = ақша).
   Кеңес: Ойыншықтарды әдейі алып тастап, тек қораптар, қыстырғыштар, мата қалдырыңыз. Қарапайым ойыншықтар ортасы неғұрлым кедей болса, қиял соғұрлым бай болады.
2. «Рөл-бейне» деңгейі (4–5 жас).
   Бала мамандықтар мен мінездерді сынап көреді. Ол жай «машина жүргізбейді», ол — «қатал автобус жүргізушісі».
   Кеңес: Ойынға «бақылаушы» ретінде емес, кейіпкер ретінде қосылыңыз. «Дәрігер, менің ішім қатты ауырады. Не істеуім керек?» деп сұраңыз — баланың шешім табуға импровизациялағанын көресіз.
3. «Сюжет құрастыру» деңгейі (5–7 жас).
   Бала тұтас әлемдер ойлап табады, шындық пен ертегіні байланыстырады. Ол қуыршақты йогуртпен емдей алады, себебі «оның аллергиясы бар».

КРЕАТИВТІЛІКТІ ДАМЫТУҒА АРНАЛҒАН ҮЗДІК 3 ОЙЫН (әдіскердең)

Бұл ойындар шығынды қажет етпейді және небәрі 5–7 минут алады.

1. «Тағы не осындай?»
Дөңгелекті көрсетесіз. Сұрақ: «Не дөңгелек болады?» (күн, тәрелке, дөңгелек). Содан кейін қиындатыңыз: «Дөңгелек әрі жеуге болатын не?», «Дөңгелек әрі тікенекті не?».
Мағынасы: Ассоциативті байланыстар құруға үйретеді.

2. «Затты жандандыр»
Балаға жай шұлық немесе қолғап беріңіз. Айтыңыз: «Бұл жоғалған аң. Ол қалай сөйлейді? Нені жақсы көреді? Қайда тұрады?». Бала бір қолымен қойылым көрсетсін.
Мағынасы: Кейіпкердің мінезі мен сөзін ойлап табу дағдысын қалыптастырады.

3. «Суретшінің қатесін түзет»
Параққа сәйкессіздік салыңыз: аяқты балық, жапырақтың орнына кәмпиттері бар ағаш. Бала «қатені» тауып, оны шындыққа ұқсатып қайта сызуы/толықтыруы керек (балыққа неге аяқ керек екенін ойлап табу).
Мағынасы: Үлгілерден шығу және себеп-салдар байланысын іздеу.

МАҢЫЗДЫ ЕРЕЖЕ (Ата-аналарға ескерту):

Балалар ойынын «Олай болмайды» немесе «Қате» деп ешқашан бағаламаңыз.
Бала үшін бұлттар — мақта, жел — алыптың тынысы. Егер біз бұл бейнені ересек логикасымен жойсақ, креативтілікті тамырымен құртамыз. «Неге? Толығырақ айтып бер!» деп сұраңыз — сонда қиял гүлдейді.