04.04.2025
Психикалық дамуы кешеуілдеген балалардың ата-аналарына дефектолог маманның кеңесі (ЗПР)
ЗПР-мен (психикалық дамуы кешеуілдеген) балалармен жұмыс істейтін басты мамандардың бірі – дефектолог. Сондықтан оның ұсыныстарына құлақ асу өте маңызды. Бұл кеңестер сөйлеу және танымдық қабілеттерді дамытуға көмектеседі.
Нәтижелі ұсыныстар:
* Баламен үнемі сөйлесіп отырыңыз. Күнделікті кез келген іспен айналысқанда – жеке немесе бірлесіп, айналада не болып жатқанын және кім не істеп жатқанын айтып отырыңыз. Үнемі сөйлеу тәжірибесі баланың сөйлеу дағдысын, сөздік қорын дамытып, қоршаған орта туралы білімін арттырады.
* Дауысыңызды байсалды ұстаңыз, орташа жылдамдықпен сөйлеңіз, маңызды жерлерді интонациямен ерекшелеңіз.
* Дұрыс сөйлеңіз, сөздердің формаларын бұрмалауға болмайды. Сөйлемдеріңізді баланың сөйлемінен бір-екі сөзге ұзартып айтыңыз. Және сөйлем құрылымын тек бала сол деңгейге жеткеннен кейін күрделендіріңіз.
* Баланың сұраққа жауап бере алатындай ашық сұрақтар қойыңыз. Егер бала жауап беруге қиналса, «немесе» сөзі арқылы бірнеше нұсқадан таңдауға мүмкіндік беретін сұрақ қойыңыз.
* Сұрақ қойғаннан кейін кідіріс жасап, баланың ойлануына уақыт беріңіз.
* Қоршаған дыбыстарға құлақ асыңыз, олардың қайдан шыққанын бірге анықтаңыз. Мұны ойынға айналдырыңыз.
* Қысқа қызықты әңгімелер айтып беріңіз, содан кейін баладан оны қайта айтып беруін сұраңыз. Егер балаға қиын болса, бағыттаушы сұрақтар қойып көмектесіңіз. Мұны отбасылық ойынға айналдыруға болады. Мысалы, анасы оқиғаны айтып береді, ал әкесі немесе басқа туысы баладан оны қайталап айтып беруін сұрайды.
* Маманмен бірге жұмыс істеңіз. Жақсы нәтиже тек маманның көмегімен ғана емес, үйде дағдыларды бекіту арқылы да қол жеткізіледі.
* Сабырлы болыңыз, ашуланбаңыз, себебі бұл баланың кінәсі емес. Оны ақымақ деп атауға немесе баяулығы үшін жазалауға болмайды.
* Сіздің балаңызбен бірдей диагнозы бар ата-аналармен байланыс орнатыңыз. Бірге күрделі жағдайларды жеңіл еңсеріп, бір-біріңізге қолдау көрсетесіздер.
* Балаға тым қамқорлық көрсетпеңіз. Оған өз бетімен әрекет ету, жаңа тәжірибе жинау, ерекше тапсырмалармен бетпе-бет келу маңызды. Оның әрекеттерін бақылаңыз, бірақ оның орнына істемеңіз.
ЗПР – бұл уақыт өте келе, кәсіби мамандармен және үйде жүргізілетін тұрақты жұмыстың нәтижесінде түзетуге болатын диагноз. Дефектолог, логопед, психолог мамандардың ата-аналарға арналған кеңестерін ұстансаңыз, балаңызда елеулі оң өзгерістер байқалатынына сенімді болыңыз.